:

همانطور که در شناسائی BOD بیان شد، اکسیداسیون مواد الی فاضلاب در حالت هوازی در دو مرحله انجام می گیرد. مرحله ی اول مربوط به اکسیداسیون مواد الی کربن دار بوده که از نخستین لحظه ی قرار گرفتن فاضلاب در مجاورت اکسیژن شروع و تا روز بیستم ادامه دارد. و مرحله دوم به اکسیداسیون مواد الی ازت دار است که از حدود روز دهم شروع شده و مدتها ( حدود سه ماه ) ادامه خواهد یافت. نتیجه کارباکتریها در مرحله دوم اکسیداسیون تولید نمکهای معدنی نیتراتها و نیتراتها می باشندو لذا این مرحله به نام نیترات سازی نامیده می شود. باکتریهائی که در مرحله دوم مواد الی ازتدار تاثیر می کنند یک خانواده ی ویژه ای از باکتریهای بی هوازی می باشند. وجود ترکیبات نیتراتها در فاضلاب تصفیه شده که چه به علتپایدار بودن آنها دلیل آلودگی فاضلاب تصفیه شده نمی باشند ولی به علتاینکه خاصیت غذایی زیادی دارند موجب میشوند که ورود آنها دیگر با کمک نور خورشید و عمل فتوسنتزو فعالیت میکروار گانیسم های مختلف، مواد معدنی نامبرده دوباره تبدیل به مواد الی گیاهیمی گردند.مرگ و نابودی این گیاهان آبزی موجب آلودگی دوباره ی منبع های طبیعی آب می شود.لذا در تصفیه خانه های فاضلاب شهری نباید تنها به تبدیل مواد الی ازت دار به مواد معدنی اکتفا نمود بلکه باید به گونه ای این ترکیبات ازت دار را از فاضلاب دور ساخت این کار به نام نیترات زدائی نامیده می شود.ددر تصفیه خانه های فاضلاب که به روش هوادهی کار می کند معمولاً حدود 5 تا10 در صد از کل تزکیبات ازت دار موجوددر فاضلاب توسطلجنی که از استخر ته نشینی نخستین برداشت می شودو حدود 10 تا 20 درصد توسط لجن بدست آمده از استخرهای ته نشینی نهایی کاسته می شود. در صورتی که وجود ترکیبات ازتی باقی مانده در فاضلاب از نظر حساسیت منبعهای طبیعی آب زیان بخش تشخیص داده می شود. با توجه به محلول بودن آنهاباید با کمک استخرهای ویژه ای کار نیترات زدائی انجاممی گیرد. در این استخرها با کمک خانواده ی ویژه ای از باکتریهای بی هوازی و بااحیاهای پی در پی نخست نیترات به نیتریت و سپس به گاز ازت تبدیل شده از حوزه ی عمل بیرون می رود.این فرایند ممکن است گاهی در استخر های ته نشینی نهائی که مدت زمان توقف فاضلاب در آنها زیاد انتخاب شده باشد نیز خود به خود رخ دهد. در این صورت بیرون آمدن گازازت موجب بالا آمدن دوباره ی لخته های لجن به سطح استخر شده، عمل ته نشینی را مختل می سازد.

تصفیه شیمیایی:

اساس کار در تصفیه شیمیایی برکاربرد مواد شیمیایی در تصفیه ی فاضلاب قرار دارد. در تصفیه خانه های فاضلاب مواد شیمیایی را می توان برای تاثیر گذاردن روی مواد خارجی نامحلول و کلوئیدی و یا مواد محلول در فاضلاب بکاربرد علاوه بر این می توان از مواد شیمیایی برای گندزدایی و کشتن میکروبهای موجود در فاضلاب استفاده نمود. مهمترین مواردی که از مواد شیمیایی برای تاثیر روی مواد خارجی محلول در فاضلاب استفاده می شود عبارتند از:

الف) خنثی سازی : درجه اسیدی فاضلاب در میزان فعالیت باکتریها اثر چشم گیر دارد. در صورتی که فاضلاب در موقع ورود به تصفیه خانه درجه ی اسیدی کمتر از 5/6 و یا بیشتر از 5/8 داشته باید نخست با افزودن اسید یا باز، به فاضلاب حالت خنثی دهند. فاضلابهای شهری برخلاف فاضلابهای صنعتی به علت اینکه حالتی تقریباً خنثی دارند به عمل خنثی سازی ندارند.

ب) اکسیداسیون: گاهی از مواد شیمیایی اکسید کننده برای پایدار نمودن و جداسازی مواد خارجی محلول در فاضلاب استفاده می شود. در تصفیه خانه های فاضلاب شهری معمولاً این کار بر عهده ی باکتریهای هوازی گذارده می شود. تنها در مورد کاربرد کلر از آن برای جداسازی ازت نیز استفاده می شود.

ج) احیا: برای تجزیه ی مواد خارجی محلول در فاضلاب مانند آنچه در قسمت نیترات زدائی گفته شد می توان از مواد شیمیایی و روش تعویض ین بجای باکتریها برای احیا و جداسازی آن مواد برای ته نشینی می توان از مواد شیمیایی کمک گرفت.

مهمترین روشهای استفاده از مواد شیمیایی برای تاثیر روی مواد خارجی نامحلول در فاضلاب ها عبارتند از:

الف) انعقاد یا لخته شدن: هدف از انعقاد یا لخته کردن عبارتست از اینکه با کمک مواد شیمیایی مواد معلق سبک و به ویژه مواد نیمه محلول و کلوئیدی شکل را به صورت لخته ها و قطعات بزرگی در آورد تا در اثر وزن خود ته نشین شوند. به عبارت دیگر انعقاد عملی است تشدید کننده ی عمل ته نشین در تصفیه مکانیکی ، مهمترین مواد منعقد کننده در فاضلاب عبارتند از پلی الکترونیتها ، سولفات، هیدرات الومینیوم ، سولفات ، کلرو رو هیدرات دو و سه ظرفیتی آهن، خاک رس و آب آهک . افزودن مواد منعقد کننده به فاضلابمقدار لجن بدست آمده در استخرهای ته نشین را دو تا سه برابر افزایش می دهد و در نتیجه حجم منبعهای هضم لجن افزایش می یابند به علاوه لجنی که با کمک مواد شیمیایی تهیه می شود گاز بیشتری تولید می کند به عبارت دیگر افزودن مواد منعقد کننده درجه تصفیه فاضلاب را افزایش داده و مانند آنست که یک تصفیه زیستی ناقص نیز انجام گرفته باشد.

دستگاههای اضافه کننده ی مواد شیمیایی به فاضلاب : نخست محلول رقیق شده از ماده مورد نظر را با آب تهیه کرده و سپس آن را طبق نتایج آزمایشگاهی با نسبت از پیش تعیین شده به فاضلاب می افزایند. چون مقدار مصرف مواد منعقد کننده با درجه اسیدی (PH) فاضلاب بستگی دارد. دستگاهای خود کار ساخته شده که پس از تعیین مداوم درجی اسیدی فاضلاب مقدار ماده ی منعقد کننده مصرفی را تغییر می دهد. استفاده از مواد منعقد کننده بیشتر ب ای فاضلاب است. در این صورت گاهی از تصفیه زیستی نیز صرفنظر می گردد.

ب) شنا.ورسازی : بر عکس عمل لخته سازی می توان برای تشدید عمل جداسازی مواد سبک موجود در فاضلاب از موا شیمیایی استفاده نمود. این مواد شیمیایی موجب می شوند که ذرات هوا به مواد معلق فاضلاب چسبیده وزن مخصوص آنها را کاهش داده و موجب افزایش سرعت بالا روندگی آنها شود. در این روش معمولاً برای بازیابی دوباره مواد با ارزش که همراه باب کارخانه ها تلف می شوند نیز استفاده می شود. در ضمن این روش بیشتر در فاضلاب صنعتی کاربرد دارد.

جذب سطحی: برخی از مواد شیمیایی مانند کربن فعال به علت خاصیت جذب سطحی زیاد می توانند ذرات معلق و کلوئیدی موجود در فاضلاب را جذب کنند. استفاده از اینگونه مواد در صافی های ماسه ای به ویژه برای رنگ زدائی پساب برخی از کارخانه ها مفید می باشد.

گندزدائی : برای گندزدائی فاضلاب تقریباً تنها روش اقتصادی استفاده از کلر است کلر بلافاصله پس از ورود به آب تجزیه شده و اسید هیپوکلروس و ین کلر تولید می نماید.

Cl2+H2o cl-+HoCl+H

HoCl Ocl+H

خاصیت گندزدائی اسید هیپوکلروس بیشتر از این اکسید کلر می باشد . نسبت تبدیل کلر به اسید هیپوکلروس وین اکسید کلر تابعی است از درجه اسیدی و درجه گرمایی فاضلاب. پس از تجزیه نامبرده و به علت وجود موادی اکسید پذیر مانند آهن ، منگنز، اسیدسولفوریک و مواد الی در فاضلاب نخست قسمتی از کلر صرف اکسید اسیون مواد نامبرده شده و تولید کلرورهای گوناگون را می کند که اثر کشنده ای بر باکتریها نداشته و به علت ثبات آنها کلر آنها آزاد نمی باشد سپس کلر روی ترکیبات ازتی به ویژه آمونیاک تاثیر گذاشته و به تدریج و بسته به درجه اسیدی فاضلاب کلرامینهای مختلف را تولید می کند که شامل مونوکلرامین – دی کلرامین – تری کلرامین برابر رابطه تعادلی نامبرده کلرامینها می توانند دوباره تبدیل به اسید هیپوکلروس شده و لذا قادرند به کندی بر باکتریها اثر کرده آنها را نابود سازد. پس از این گروه باز هم کلر به فاضلاب افزوده شود قسمتی از آن به صورت کلر آزاد در فاضلاب باقی می ماند که بر آنزیم موجودات زنده اثر کرده آنها را می کشد. و برای گندزدائی قطعی و اطمینان از تاثیر کامل کلر بر باکتریهای موجود در فاضلاب باید مدت زمان تماس کلر با فاضلاب 15 تا 30 دقیقه انتخاب گردد. از نظر مصرف کلر نتیجه می گیریم که هر چه فاضلاب قلیایی بیشتر داشته و یا مواد اکسید پذیر آن بیشتر باشد. مقدار کلر لازم برای گندزدایی بیشتری می باشد و کابرد کلر علاوه برگندزدایی ، موجب کاهش بوی فاضلاب سبب کاهش مواد روغنی و درجه کدری فاضلاب می شود. همچنین بوی کلر حشرات را از فاضلاب دور می سازد ودر محاسبه تقریبی می توان مقدار کلر لازم برای گندزدائی فاضلاب خانگی را حدود 2 تا 5 گرم برای هر نفر در شبانه روز پیش بینی نمود و در موقع راهبری تصفیه خانه کلر زنی باید به اندازه ای باشد که پس از 10 دقیقه هنوز