مروری تاریخی بر تصفیه آب

تصفیه آ ب برای مصرف بشر دارای سابقه ای بسیار طولانی وقدیمی است. بیکرBaker به منابعی اشاره می کند که طبق آنها تاریخ تصفیه آب به دو هزار سال بیش از میلاد می رسد . این مراحل تصفیه ای شامل جوشاندن و صاف کردن آ ب آشامیدنی می شده است. سیفونهای فتیله ای که آ ب را از ظرفی به ظرف دیگر منتقل می نمایند ناخالصی های معلق در فرایند را می گیرند این عملیات در نقاشی های مصریان قرن 13 قبل از میلاد مسیح نشان داده شده اند. در کتاب های رومیان و یونانیان نیز به این امر اشاره شده است. این حقیقت که عملیات تصفیه آ ب در اسناد پزشکی زمانهای قدیم دیده می شود بیانگرا ن است که بین پاکیزگی آب وسلامتی بشر ارتباطی مشاهده شده است . بقراط که پدر پزشگی جدید شمرده می شود می گوید: (( هر کس که می خواهد به نحوی شایسته در پزشگی به بررسی و تحقیق بپردازد باید آ ب مورد مصرف ساکنین یک ناحیه را موردتوجه قرار دهد زیرا آب در سلامت انسانها بسیار نقش دارد .))

وسایل اولیه تصفیه آ ب در منازل افراد مورد استفاده قرار می گرفت وتا حدود سده نخست میلادی هیچ نشانه ای دا ل بر وجود عملیات تصفیه ای بر روی آ ب مصرفی جامعه وجود نداشت. برخی از ابراهای رومیان به حوضچه هایی متصل می شد که در انها عمل ته نشینی اب صورت می گرفت و مجهز به کانال ابگیر شنی بوداین ابراها دارای تعدادی شیر بودند که برای مصرف عمومی توسط مردم مورداستفادهقرار می گرفتند. در شهر ونیز که بر روی جزیره ای بدون منبع آ ب شیرین قرار گرفته است آ ب حاصل از بارندگی از طریق حیاطها و بامها که متصل به آ ب انبار های بزرگ بودند و در مسیر حرکت خود از فیلتر های شنی عبور می کرد. اولین نوع ا ز این آب انبارها در حدود 5 قرن بس از میلاد مسیح برای تهیه آب جهت مصارف خصوصی وعمومی ساخته شد. این آب انبارها حدود 13 قرن مورد استفاده قرار می گرفتند.

نکته ای که مسلم است این است که عملیات تصفیه آب در قرون وسطی دچار رکورد گردید و مجددا” در قرن 18 مورد توجه قرار گرفت . در فرانسه و انگلستان امتیازاتی انحصاری برای وسایل صاف کردن صادر گردید. درست مثل زمانهای قدیم این وسایل برای مصارف شخصی خانگی , انستیتو ها و یا کشتی ها مورد استفاده قرار می گرفت . در آغاز سده 19 میلادی تصفیه منابع آب برای مصرف عموم در مقیاس بزرگ آغاز گردید. شهر بيزلی در اسکاتلند به عنوان اولین شهر ی که آب مصرفی آن مورد تصفیه قرار گرفت شهرت دارد . سیستم تصفیه آب متشکل از عملیات ته نشین سازی بود که متعاقب ان فیلتراسیون انجام

می شد. این سیستم تصفیه در سال 1804 آغاز به کار کرد . به تدریج در اروبا استفاده از این سیستم متداول گردید و با بایان قرن 19 بیشتر منابع عمده آب شهری فیلتر می شد . این فیلتر ها از نوع ((ماسه ای کند)) بودند .

توسعه عملیات تصفیه آب در آمریکا بس از اروپا صورت گرفت . اولین تلاش برای فیلتراسیون در شهر ریچموند ایالت ویرجینیا در سال1932 انجام گرفت ولی پروژه منجر به شکست گردید و چندین سال طول کشید تا تلاش مجددی برای انجام آن صورت پذیرد. پس از جنگهای داخلی تلاشهای دیگری انجام شد تا از الگوی فیلتراسیون اروپایی پیروی شود اما تعداد کمی از آنها با موفقیت همراه بود . بطور مسلم ماهیت ذرات جامد معلق در رودخانه های اروپا تفاوت داشت و فرایند کند فیلتراسیون ماسه ای نمی توانست به خوبی موثر باشد . توسعه فیلتر های شنی تند که به صورت هیدرولیکی تمیز می شد در اواخر قرن 19 منجر به کارایی بیشتر فرایند تصفیه آب گردید. و با پایان این قرن کاربرد آن در مقیاس وسیع انجام می شد.

در خلال دو ثلث اوا قرن19 فیلتراسیون برای بهبود کیفیت ظاهری آب آشامیدنی مورد استفاده قرار می گرفت . یکی از مزایای شناخته نشده ی آن عبارت بود از حذف میکروارگانیسم هایی که شامل عوامل بیماری زا نیز می شد . و همچنین موجب گواراتر شدن آب می گردید. پی بردن به خواص فیلتراسیون در ربع آخر قرن 19 سبب ساخت و توسعه واحد های مختلف فیلتراسیون در سراسر اروپا و آمریکا گردید. در انتها ی قرن فیلتراسیون به عنوان عامل اصلی جلوگیری از بیماری های با منشاء آبی به حساب می آمد.

پذیریش تؤری میکربی در مورد انتقال بیماری ها منجر به انجام عملیات گندزذایی بر روی منبع اب مصرفی جامعه گردید. در ابتدا گندزدایی به صورتموقت انجام می گرفت. انجام این عمل با استاده از پودر های رنگبر و هیپو کلریت ها در موارد خاص در قرنهای 18و 19 میلادی صورت می گرفت . اولین واحدی که به طور دایم آب را کلرینه می کرد . در سال 1902 در بلژیک راه اندازی شد . تولید کلر مایع اولین بار در سال1909 برای گندزدایی آب آغاز گردید. و در فیلادلفیا به سال 1913 برای اولین بار جهت ضد عفونی آب استفاده از سایر مواد مصرفی برای گندزدایی منجمله ازن بطور همزان توسعه پیدا کرد ولی مصرف آن فراگیر نشد. گندزدایی واستفاده ی وسیع از کلر در منابع آب مصرفی کاهش بسیار زیادی در مرگ و میر ناشی از بیماری های با منشا آبی را سبب گردید.

سایر فرایندهای تصفیه آب با سرعت و گستردگی کمتری توسعه یافتند. منعقد سازی همراه با فیلتر شنی سریع به عنوان فرایند مکمل ته نشینی در ایالات متحده توسعه یافت. نرم کردن آبهای سخت در قرن نوزدهم در اروپا انجام می گرفت. اما تا آغاز قرن بیستم برای مصارف عمومی آب گسترش پیدا نکرد. ظرفیت ذغال برای جداسازی مواد آلی محلول درآزمایش های

مربوط به فیلتر سیون مورد توجه قرار گرفت اما برای مصرف عمومی آب استفاده نشد. اصلاح این ماده و تبدیل آن به کربن فعال همراه با استفاده ان در واحدهای تصفیه آب اخیرا” انجام گرفتتهاست. همانطور یکه استفاده از غشاهای مصنوعی برای عملیات فوق فیلتراسیون و جداسازی مواد معدنی محلول به تازگی انجام شده است.

پیشرفتهای انجام شده در فرایندهای تصفیه آب در طول قرن حاضر از آنچه که قبلا” در طی تمام تاریخ رخ داده بیشتر است. به استثنای چند مورد فرایندهای تصفیه بدون اتکاء به اطلاعات علمی در مورد اصول عملکردشان و تنها با وسایل اندک برای ارزیابی کمی میزان تاثیر آنها توسعه یافته اند. تنها در طی 30الی40 سال اخیر آگاهی های علمی بر فرایندهای تصفیه آب عملا” تاثیر گذار بوده است. جالب است بدانید یک تئوری منجر به بروز تغیرات چندی در فرایندهای اصلی تصفیه آب گردیده است. فهم مبانی علمی سبب بهتر شدن فرایند ها توسعه ی جامع تر وسایل و افزایش کل راندمان راهبری تصفیه آب گردیده است.

انواع فاضلاب

فاضلابها بسته به شکل پیدایش و خواص انها به سه گروه تقسیم می گردند:

فاضلابهای خانگی

فاضلابهای صنعتی

فاضلابهای سطحی

فاضلابهای خانگی

فاضلابهای خانگی خالص تشکیل شده اند از فاضلاب دستگاهای بهداشتی خانه ها مانند: تولتها- دستشوئی ها –حمام ها – ماشینهای لباسشویی و ظرفشویی –پساب آشپزخانه ها و یا فاضلاب بدست امده از شستشوی قسمتهای گوناگون خانه. خواص این فاضلابها در سطح یک کشور تقریبا” یکسان و تنها غلظت آنها بسته به مقدار مصرف سرانه ی آب در شهرها تغییر می کند.

در شبکه های فاضلاب شهری آنچه بنام فاضلاب خانگی نامیده میشودعلاوه بر فاضلابهای خانگی خالص دارای مقداری فاضلاب بدست آمده از مغازه ها – فروشگاهها –تعمیرگها –کارگاهها – رستورانها و موسسه هایی مانند آنها نیز می باشد که اجبارا” در سطح شهر وبه طور پراکنده وارد کانلهای فاضلاب میگردد. لذا باتوجه به نوع و تعداد این گونه موسسه ها ممکن است نوع فاضلاب خانگی در شهر تغییر کند.

اگر چه در سیستمهای که می خواهند شبکه جمع آوری انتقا ل و تصفیه آ ب احدا ث کنند اندازه گیری د بی و نمونه برداری از فاضلاب انجام می شود ولی مبنای محاسبات فنی همیشه استفاده از مصرف سرانه آب یا مصرف تولید فاضلاب خواهد بود. در این مورد آدات وخصوصیات مردم بسیار موثر است می توان بستگی کرد که چه مقدار از آب مصرفی وارد شبکه جمع آوری فاضلاب نمی شود مانند:

1) آب مصرفی در فضای سبزمنازل و آب مصرفی در فضای سبز عمومی

2) آب حاصل از شستشوی حیات و اتومبیل

3) تبخیر از کولر ها وآب نما ها

چنین مواردی سبب می شود فاضلاب تولیدی کمتر از آب مصرفی باشد

رنگ فاضلاب

رنگ فاضلاب معمولا” نشان دهنده ی عمر آن است فاضلاب تازه رنگ خاکستری دارد و پس از مدتی که فاضلاب گندید و کهنه شد رنگ آن تیره و سیاه می گردد.

بوی فاضلاب

بوی فاضلاب ناشی از گازهایی است که در اثر متلاشی شدن مواد آلی بوجود می آید بوی فاضلاب تازه قابل تحملتر از فاضلاب کهنه است . بوی فاضلاب کهنه بیشتر ناشی از گاز هیدروژن سولفوره می باشد که در اثر فعالیت باکتریهای بی هوازیو در نتیجه احیای سولفاتها به سولفیتها تولید می گردد. در صورتیکه به فاضلاب هوا و اکسیژن کافی برسد باکتریهای بی هوازی از فعالیت باز ایستاده و بجای آنها باکتر یهای هوازی مواد آلی فاضلاب را تجزیه می کنند و گاز کربنیک مهمترین گازی است که از کار این باکتری ها تولید می شود لذا مانند آنچه در تصفیه خانه های فاضلاب (پلایشگاههای فاضلاب) رخ می دهد اگر اکسیژن کافی به فاضلاب دمیده شود فاضلاب بی بو می گردد.

درجه اسیدی

فاضلابهای خانگی خالص و تازه معمولاگ حالتی خنثی و یا متمایل به قلیایی دارند تنهادر اثر ماندن و گندیدگی گازهای اسیدی (هیدروژن سولفوره) تولید می کنند.

دمای فاضلاب

درجه ی گرمای فاضلاب معمولا”بیشتر ازدرجه گرمای آب در همان محیط است درجه گرمای فاضلاب در سردترین روزهای زمستان غالبا” از ده درجه ی سانتی گراد کمتر نمی گردد .در روزهای معمولی درجه ی گرمای فاضلاب در حدود 20 دجه ی سانتی گراد است.

مواد خارجی در فاضلاب

مواد خارجی موجود در فاضلاب به صورتهای آلی و معدنی می باشد. نسبت مواد آلی به مواد معدنی در فاضلابهای شهری حدود 50 درصد می باشد . از نقطه نظر آمیختگی آنها حدود 70 درصد مواد خارجی به صورت محلول و 30 درصد به صورت مواد معلق در فاضلاب ظاهر می گردد.

در ایران به علت نبودن شبکه های جمع آوری فاضلاب در بیشتر شهر ها و انجام نگرفتن آزمایشهائی جهت تعیین مقدار مواد خارجی در شبکه های موجود بجز در شهر های اصفهان و تهران مقدار این مواد در فاضلا بها بدرستی معلوم نگردیده است. با توجه به موارد شبیه در کشورهای خارجی می توان بیش بینی نمود که مجموع مواد خارجی موجود در فاضلاب های شهری بین 150 تا 180 گرم از هر نفر در شبانه روز می باشد . از مقدار نامبرده حدود 40 تا 50 گرم به صورت مواد معلق و بقیه به صورت مواد محلول نمودار می گردد.مختصر آزمایشهای که در شهر های اصفهان و تهران نجام گرفته نیز حدود نامبرده را تایید می نماید.

مقدار مواد خارجی دفع شده از هر نفر در یک شبانه روز با افزایش مصرف آب کاسته می شود . زیرا مواد خارجی نامبرده علاوه بر انچه از دستگا های بهداشتی ساختمانها حاصل می شوند . شامل موادی مانند ماسه چوب کاغذ و پارچه نیز می باشند که در ضمن شستشوی زمینها در شبکه ی مجزا وارد کانالهای جمع آوری فاضلاب خانگی می گردند.

موجودات زنده در فاضلاب:

علاوه بر مواد خارجی آلی و معدنی همیشه فاضلاب مقدار زیادی مو جودات زنده ی ذره بینی مانن ویروسها و میکروبها (باکتریها) به همراه دارد . تنها قسمت کمی از این مو جودات زنده ممکن است بیماری زا باشند. مانند : باسیل حصبه اسهال و وبا که جزو باکتر یهای انگلی هستند دو گروه از این موجودات زنده به نام باکتر یهای هوازی و باکتری های بی هوازی حتی در تصفیه ی فاضلاب نقشی مثبت و کمک کننده دارند . تعداد موجودات زنده در یک سانت مترمکعب از فاضلاب شهری به یک تا چند میلیون عدد نیز می رسد.

فا ضلابهای صنعتی :

خواص فاضلابهای صنعتی و پساب کارخانه ها کاملا” بستگی به نوع فراوردهای کارخانه دارد. با توجه به این موضوع مهمترین تفاوتی که فاضلاب کارخانه ه می توانند با فاضلابهای خانگی داشته باشند عبارتنداز :

یک- امکان وجود مواد و ترکیبات شیمیائی سمی در فاضلاب کارخانه ها بیشتر است

دو- خاصیت خورندگی و درجهی سیدی بشتری دارد.

سه-امکان وجود موجودات زنده در آنها کمتر است.

تنها قسمتی از فاضلاب کارخانه ها که تقریبا” در تمام کارخانه ها خاصیتی یکسان دارند . فاضلاب بدست آمده از تشکیلات خنک کننده ی آنها است. آلودگی این فاضلابها بسته به تعداد دفعه هائی که آب برای خنک کردن کارخانه بکار برده شده و یا شیوه ی خنک کردن به صورت سیکل باز یا سیکل بسته اجام گیرد متفاوت است . معمولا” آلودگی اینگونه پسابها از انواع دیگر کمتر می باشد و بیشتر به صورت وجود مواد نفتی و روغنی در آنها نمودار می شود.

در پساب برخی از کارخانها مانند کارخانه های بهره برداری از معادن – کارخانه ها ی فولاد سازی و کارخانه های شیمیائی بیشتر مواد خارجی ا مواد معدنی تشکیل می دهند. در صورتیکه در برخی دیگر از کارخانه ها مانند : کارخانه های تهیه ی مواد غذایی و کارخانه های نشاسته سازی بیشتر مواد خارجی موجود در فاضلاب مواد آلی هستند. لذا بررسی در مقدار مواد خارجی موجود در فاضلابهای صنعتی باید در هر مورد با توجه به مشخصات کارخانه بعمل آید . درجه ی آلودگی این فاضلابهای می تواند بین چند گرم تا چند هزار گرم BOD5 در متر مکعب تغییر کند.

با توجه به ویژگی های نامبرده برای وارد نمودن فاضلابهای صنعتی به شبکه ی جمع آوری فاضلاب شهری ضوابط و شرایطی وجود دارند که کاملا” به نوع فراوردهای کارخانه بستگی دارد . توجه نکردن به این شرایط ممکن است موجب فرسایش خوردگی و بالاخره خراب شدن فاضلاب روها گردد . به علاوه آمیختن فاضلابهای صنعتی باشهری بسته به نوع کارخاه ممکن است در فرایند تصفیه اثر مثبت و یا منفی گذارد.

آبهای سطحی (فاضلابهای سطحی)

آبهای سطحی ناشی از بارندگی و ذوب یخ ها و برفها نقاط بلند هستند. این آبها به علت جریان در سطح زمین و تماس با آشغالها و کثافتهای روی زمین و شستن سطح خیابان ها و پشت بام ها آلوده شده و مقداری مواد آلی و معدنی در آنها وارد می گردد. لذا در شروع بارندگی در جهی آلودگی آبهای سطحی زیاد بوده و می توان آنها را فاضلابهای سطحی نامید. پس از پاک شدن سطحهای بارش مقدار آلودگی آنها کاسته می شود.

بیشترین قسمت مواد خارجی را در آبهای سطحی موا معدنی مانند ماسه و شن تشکیل می دهند که در اثر شستشوی خیابانها وارد آبهای سطحی می شوند. به علاوه پس ماندهی ذرات گیاهی و حیوانی و مواد نفتی و دوده قسمتهای دیگر مواد خارجی آبهای سطحی را تشکیل می دهند. آبهای سطحی که در برخی از جوی های سنتی تهران جریان دارند دارای درجه ی آلودگی زیاد و حتی بیش از فاضلابهای خانگی می باشد ولی با توجه به اینکه در بیشتر کتابها برای چنین فاضلابهائی کلمه ی آب سطحی ویا آب باران بکار رفته و در ایران نیز کلمهی آب سطحی معمول گشته است .

آلودگی فاضلابها :

آلودگی فاضلابها بیشتر به واسطه ی وجود مواد آلی در انها نمودار می شود . مواد آلی موجود در فاضلابها را می توان با کمک اکسیژن دهی و اکسیداسون تبدیلبه نیتریت ها و نیتراتها و فسفاتها و غیره… کرده و سپس به صورت ته نشین کردن از فاضلاب جدا نمود. لذا برای نشان دادن درجه آلودگی فاضلاب معمولا” مقدار میلیگرم اکسیژنی که لازم ست تا اینکه در پنج روز نخست مواد آلی موجود در یک لیتر فاضلاب در 20 درجه گرما توسط باکتر یها اکسیده گردد مبنا قرار داده و انرا بی- او – دی –پنج (( BOD5 می نامند.

آب باران بسته به مسیری که در روی زمین طی می کند می توان جزوه آب کاملا” تمیز نسبتا” تمیز و یا خیلی کثیف و حتی در مواردی کثیف تر از فاضلاب خانگی باشد.

نسبت تبدیل آب مصرفی به فاضلاب:

این عدد نشان دهنده ی درصد از آب مصرفی است که تبدیل به فاضلاب شده است و وارد لو له های آن می گردد. همانگونه که پیش از این اشاره شد ممقداری از آب شبکه لوله کشی به مصرف آبیاری فضا عای سبز و شستشوی خیابانها رسیده و قسمتی از آن نیز بصورت تبخیر در آب نما ها و در دستگاههای خنک کننده مانند :کولر ها صرف می گردد . این مقدار در ایران حدود 12 تا17 درصد کل آب مصرفی تخمین زده می شود . علاوه بر مصرفهای نامبرده قسمتی از آب مصرفی به صورت تلفات آب از بین می رودکه مقدار ان در کشورهای صنعتی حدود8 تا13 درصد میانگین مصرف سرانه می باشد . مقدار تلفات آب در شهر های ایران مانند : نشت لوله ها و هدر رفتن آب در شیر های برداشت همگانی بسیار متفاوت و گاهی اعدا د نامعقولی تاحدود 50 در صدرا هم نشان می دهد . با توجه به نکات نامبرده

می توان پیش بینی نمود که در شهرهای ایران تنها 50 تا 70 در صد و گاهی حتی تا 40 درصد میانگین آب مصرفی بصورت فاضلاب در می آید.

آمیخته شدن آب باران با فاضلاب خانگی :

همانگونه که اشاره شد در اثر اتصال غیر مجاز ناو دانهای آب باران به شبکه ی فاضلاب خانگی و نیز از راه دری چه ها ی آدم رو در کف خیابان ها مقداری از آب باران وارد شبکه فاضلاب خانگی در سیستم شبک های مجزا می گردد. مقدار آب بارانی که از راه دریچه های آدم رو ها وارد شبکه ی فاضلاب خانگی در سیستم مجزا می گردد بسته به تعداد سوراخهای موجود در دریچه های نامبرده و شدت رگبارها ی بارندگی برای هر دریچه 1/1 تا3 لیتر در ثانیه تغییر می کند . مقدار کل آب بارانی که در سطح شهر بدین ترتیب وارد شبکه ی

فاضلاب خانگی می شود بسته به سطح فرهنگ مردم و شکل ساختمانی شبکه بین 10 تا30 درص تغییر می کند.

خواص فاضلاب:

فاضلابها معمولا” به دو گروه تقسیم می شوند:

فاضلاب صنعتی

فاضلاب شهری

فاضلابهای صنعتی دارای خواص سازگار با فاضلابهای شهری معمولا” به شبکه فاضلابهای شهری ریخته می شوند. بسیاری از فاضلابهای صنعتی پیش از تخلیه به سیستم شبکه فاضلاب شهری نیازمند تصفیه اولیه برای جداسازی مواد نامناسب هستند .

خواص فاضلاب صنعتی بسته به نوع صنعت به نحوه قابل ملاحظه ای متغییر است. در نتیجه فرایند های تصفیه این قبیل فاضلابها نیز متغیر خواهند بود اگر چه بسیاری از فرایند های مورد استفاده در تصفیه فاضلاب های شهری برای تصفیه فاضلابهای صنعتی نیز دارای کاربرد هستند. چون فاضلاب در شبکه شهری از مصارفبسیار گسترده ای حاصل شده است حاوی آلاینده های بسیاری است از لحاظ کمی اجزای تشکیل دهنده ی فاضلاب بسته درصد و نوع مواد زاید صنعتی موجود و مقدار رقت حاصل ا ز نفوذ به درون سیستم جمع آوری به میزان قابل ملاحظه ای متغیراند.

ترکیب فاضلاب گرفته شده از یک سیستم جمع آوری مطابق با فصل ممکن است به میزان اندکی تغیر نماید . ای تغییر نشان دهنده ی استفاده های مختلفی است که از آب می شود.

به علاوه نوسانهای روزانه در کیفیت آب قابل ملاحظه اند . به طور کلی سیستم های کوچکتر با کار برد های همگن تر در ترکیب فاضلاب ایجاد نوسان های بیشتر ی می کند.

مهمترین اجزای تشکیل دهنده ی فاضلاب معمولا” عبار تند از : جامدات معلق – مواد آلی قابل تجزیه بیو لوژیکی و عوامل بیماری زا . جامدات معلق از لحاظ ماهیت عمدتا” جزء مواد آلی هستند و بعضی از اجزائی که در فاضلاب بیشتر مورد اعتراض است را تشکیل می دهند.

فضو لات بدن انسان – پساماندغذایی – کاغذ – پارچه و سلول های بیو لوژیکی – توده ی اصلی جامدات معلق در فاضلاب را تشکیل می دهند. حتی مواد بی اثر مانند ذرات خاک به وسیله جذب مواد آلی در سطح شان باعث ایجاد آلودگی می شودند . حذف جامدات معلق پیش از تخلیه فاضلاب و یا استفاده ی مجدد آن ضروری است.

اگر چه جامدات آلی معلق از طریق هیدرولیز قابل تجزیه اند اما مواد قابل تجزیه در فاضلاب معمولا” به مواد آلی محلول اطلاق می شود .مواد آلی محلول در فاضلاب شهری عمدتا” از : پروتئینها (40تا60 درصد ) – کربو هیدراتها (25 تا50 درصد ) و لیپید ها ( تقریبا” 10 درصد) تشکیل یافته اند . پروتئینها عمدتا” اسید های آمینه هستند در حالی که کربوهیدراتها در برگیرنده ی ترکیباتی مانند قندها – نشاسته ها و سلولز می باشند .

لیپیدها شامل چربیها – روغن و گریس می شوند.همه این مواد دارای کربنی هستند که

طریق بیولوژیکی قابل تبدیل به دی اکسید کربن است بنابراین اکسیژن مورد نیاز را افزایش می دهند.علاوه بر کربن – پروتئین ها دارای نیتروژن هستند و اکسیژن مورد نیاز نیتروژنی را نیز افزایش می دهند . بدین تریب آزماش اکسیژن مورد نیاز بیو لوژیکی برای ارزیابی میزان مواد آلی قابل تجزیه به کار برده می شود.

هر نوع عامل بیماریزا با منشاء آبی در فاضلاب شهری یافت می شود این عوامل در بر گیرنده : باکتریها – ویروسها – پرو توزوا و انگلها هستند این ارگانیسم ها توسط افراد مبتلا به بیماری های مزبور تخلیه و منتشر می شوند.